ACTINIUM-225 – BƯỚC TIẾN MỚI TRONG ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TUYẾN TIỀN LIỆT DI CĂN

Tại Hội nghị Y học Hạt nhân và Hình ảnh Phân tử Thế giới năm 2026 (SNMMI 2026), một trong những chủ đề nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới chuyên môn là sự phát triển của các thuốc phóng xạ thế hệ mới trong điều trị ung thư. Trong đó, nổi bật nhất là các liệu pháp sử dụng đồng vị phóng xạ phát hạt alpha, đặc biệt là Actinium-225.

Đây được xem là một trong những hướng đi đầy triển vọng của y học hạt nhân hiện đại, mở ra cơ hội mới cho những bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn tiến triển hoặc đã di căn.

Ung thư tuyến tiền liệt và những thách thức hiện nay

Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới trên toàn thế giới. Khi được phát hiện sớm, bệnh có thể được điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật, xạ trị hoặc liệu pháp nội tiết.

Tuy nhiên, ở nhiều bệnh nhân, bệnh có thể tiến triển đến giai đoạn di căn, nghĩa là các tế bào ung thư đã lan sang xương, hạch hoặc các cơ quan khác trong cơ thể.

Ở giai đoạn này, việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Sau một thời gian, nhiều bệnh nhân xuất hiện tình trạng kháng điều trị nội tiết, giảm đáp ứng với hóa trị hoặc các liệu pháp trước đó. Đây chính là lý do các nhà khoa học không ngừng tìm kiếm những phương pháp điều trị mới có tính chọn lọc và hiệu quả cao hơn.

Liệu pháp nhắm đích bằng thuốc phóng xạ

Một trong những thành tựu quan trọng của y học hạt nhân hiện đại là khả năng đưa chất phóng xạ đến chính xác tế bào ung thư.

Để làm được điều này, các nhà nghiên cứu sử dụng những phân tử có khả năng nhận biết các dấu ấn sinh học đặc hiệu trên bề mặt tế bào ung thư.

Đối với ung thư tuyến tiền liệt, mục tiêu được nghiên cứu nhiều nhất hiện nay là PSMA, viết tắt của Prostate-Specific Membrane Antigen.

PSMA xuất hiện với mật độ rất cao trên bề mặt phần lớn tế bào ung thư tuyến tiền liệt, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển. Điều này biến PSMA trở thành một “địa chỉ” lý tưởng để đưa thuốc phóng xạ đến đúng vị trí cần điều trị.

Actinium-225 là gì?

Actinium-225 là một đồng vị phóng xạ phát hạt alpha.

Khác với các đồng vị phát beta đã được sử dụng phổ biến trong nhiều năm qua, hạt alpha mang năng lượng rất lớn nhưng chỉ di chuyển trong một khoảng cách cực ngắn, thường chỉ vài chục micromet trong mô sinh học.

Điều này tạo ra một ưu điểm rất quan trọng:

Hạt alpha có thể phá hủy mạnh mẽ DNA của tế bào ung thư nhưng lại hạn chế tổn thương đến các mô lành xung quanh.

Nếu ví liệu pháp phát beta giống như một khẩu súng trường có khả năng tác động trên phạm vi rộng thì liệu pháp phát alpha giống như một “viên đạn bắn tỉa siêu chính xác”, tập trung năng lượng vào mục tiêu với mức độ chọn lọc cao hơn.

Cơ chế điều trị

Trong liệu pháp này, Actinium-225 được gắn với phân tử nhận diện PSMA.

Sau khi được tiêm vào cơ thể, thuốc sẽ lưu hành trong máu và tìm đến các tế bào ung thư biểu hiện PSMA.

Khi đã gắn vào tế bào đích, Actinium-225 phát ra các hạt alpha có năng lượng cao.

Những hạt alpha này tạo ra các đứt gãy kép trên DNA của tế bào ung thư.

Khả năng sửa chữa các tổn thương này của tế bào ung thư rất hạn chế, dẫn đến quá trình chết tế bào và làm giảm khối lượng khối u.

Những kết quả được công bố tại SNMMI 2026

Tại SNMMI 2026, nhiều nhóm nghiên cứu đã báo cáo những kết quả rất đáng khích lệ đối với liệu pháp Actinium-225 gắn PSMA.

Ở nhiều bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt di căn đã trải qua nhiều phương pháp điều trị trước đó, liệu pháp này vẫn cho thấy khả năng kiểm soát bệnh đáng kể.

Một trong những chỉ số thường được sử dụng để theo dõi bệnh là PSA – Prostate Specific Antigen.

PSA là một loại protein được sản xuất bởi tế bào tuyến tiền liệt. Khi ung thư tiến triển, nồng độ PSA trong máu thường tăng lên.

Các nghiên cứu cho thấy sau điều trị bằng Actinium-225 PSMA, nhiều bệnh nhân ghi nhận sự giảm mạnh nồng độ PSA.

Ở một số trường hợp, mức PSA giảm trên 50%, thậm chí trên 90% so với trước điều trị.

Điều này cho thấy khối lượng tế bào ung thư đã giảm đáng kể và đáp ứng điều trị rất tích cực.

Đặc biệt, kết quả này được ghi nhận ngay cả ở những bệnh nhân đã thất bại với các phương pháp điều trị trước đó, bao gồm liệu pháp nội tiết thế hệ mới, hóa trị hoặc các liệu pháp phóng xạ phát beta.

Ý nghĩa đối với tương lai điều trị ung thư

Sự thành công của Actinium-225 không chỉ mang ý nghĩa đối với ung thư tuyến tiền liệt.

Nó còn chứng minh tiềm năng to lớn của liệu pháp alpha trong điều trị nhiều loại ung thư khác.

Hiện nay, các nhà khoa học đang nghiên cứu việc sử dụng Actinium-225 cho các khối u thần kinh nội tiết, ung thư vú, ung thư buồng trứng và nhiều loại ung thư khác có biểu hiện các mục tiêu sinh học phù hợp.

Nếu các nghiên cứu tiếp tục cho kết quả tích cực, liệu pháp alpha có thể trở thành một trong những nền tảng quan trọng của y học chính xác trong tương lai.

Kết luận

Những kết quả được trình bày tại SNMMI 2026 cho thấy Actinium-225 đang nổi lên như một trong những công nghệ điều trị ung thư đầy hứa hẹn nhất hiện nay.

Với khả năng đưa bức xạ đến chính xác tế bào bệnh, tiêu diệt mạnh mẽ khối u và tạo đáp ứng ngay cả ở những bệnh nhân khó điều trị, liệu pháp này đang mở ra hy vọng mới cho nhiều người bệnh ung thư tuyến tiền liệt di căn.

Mặc dù vẫn cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để đánh giá đầy đủ hiệu quả lâu dài và độ an toàn, nhưng những kết quả ban đầu đã cho thấy chúng ta đang tiến gần hơn tới mục tiêu điều trị ung thư chính xác, hiệu quả và cá thể hóa cho từng bệnh nhân.